W innych badaniach Schoon
zapachowe z przedmiotów imitujących corpus delicti przez okres 5 lub 30 sekund. Otrzymała wyniki, w zakresie pozytywnych identyfikacji, nieprzekraczające 75 % dla najlepszego psa, zaś udział odpowiedzi fałszywie pozytywnych wahał się w granicach 22-59% u poszczególnych psów. Stwierdziła ona ponadto, że w odniesieniu do szeregu zapachowego, w którym nie będzie znajdować się odpowiednik materiału, który psy otrzymywały do nawęszenia (próba analogiczna do tzw. próby zerowej w badaniach krajowych) psy wykorzystane w badaniach popełniają do 65% błędów – wskazując fałszywie pozytywnie. Wyniki tych badań stanowiły nierzadko argument, wykorzystywany na salach sądowych, popierający tezę o niskiej wartości diagnostycznej badań osmologicznych. Dlatego też nie tylko celowym, lecz wręcz koniecznym w tym miejscu staje się przybliżenie istoty tych badań. G.A.A. Schoon przygotowała do swojej pracy cztery eksperymentalne układy badawcze. W każdym z układów psom przedstawiono dwa ciągi selekcyjne składające się z sześciu stanowisk każdy. Układ badawczy I - „kontrola negatywna” Pies do nawęszenia otrzymywał, w pierwszej i drugiej próbie zapach dowodowy, jednakże tylko w pierwszym szeregu znajdował się materiał porównawczy. Układ ten, a w zasadzie jego drugi szereg, zbliżony do „próby zerowej” w krajowych badaniach, miał wykazać brak skłonności do przypadkowego wskazywania próbek zapachowych. Sekwencja zapachów w szeregu była losowa i nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie w pierwszej lub drugiej próbie kończyło eksperyment z danym psem. Szeregi różniły się sekwencją zapachów, która była nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie lub brak wskazania materiału porównawczego kończyło eksperyment z danym psem. Układ badawczy II - „stary” Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej i drugiej próbie zapach dowodowy. Materiał porównawczy znajdował się w jednym i drugim szeregu. Szeregi różniły się sekwencją zapachów, która była nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie lub brak wskazania materiału porównawczego kończyło eksperyment z danym psem. Układ ten jest niedozwolony przez polską metodykę, gdyż pozbawia kontroli nad wskazaniami i sprawnością węchową psa. To z kolei powoduje, podobnie jak w przypadku układu I dyskwalifikację z wykorzystania w badaniach procesowych. Układ badawczy III - „kontrola pozytywna” Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej próbie zapach kontrolny, w drugiej zaś zapach dowodowy. W jednym i drugim szeregu znajdował się materiał porównawczy, zaś materiał kontrolny tylko w pierwszym. Układ ten miał wykazać brak preferencji zapachowych do próbki stanowiącej materiał porównawczy. Błędne wskazanie lub jego brak w pierwszym szeregu kończyło eksperyment z danym psem. Układ badawczy IV - „kontrola odwrotna” Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej i drugiej próbie zapach porównawczy, który znajdował się tylko w szeregu pierwszym. W drugim zaś szeregu umieszczano materiał dowodowy obok innych zapachów o różnym nasileniu. Układ ten ma wykazać ogólną sprawność węchową psa w dniu eksperymentu i zaprzeczyć teorii, iż w szeregu selekcyjnym pies zaznacza najsłabszy zapach, którym jest najczęściej zapach dowodowy. Błędne wskazanie lub jego brak kończyło eksperyment z danym psem. Wyniki doświadczenia poparte analizą poniższego wykresu wskazują jednoznacznie, iż najbardziej przydatnym w badaniach osmologicznych jest układ „kontroli pozytywnej” a najmniej wartościowym, z punktu widzenia badań jako całości, jest układ „kontroli negatywnej”. Natomiast układ „kontroli odwrotnej”, do którego w naszym kraju podchodzi się z ogromną rezerwą, jest układem porównywalnym z kontrolą pozytywną. Rycina . Odpowiedzi poprawne i błędne w zależności od wariantu eksperymentalnego, schemat autor. Nierzadko przy omawianiu wartości diagnostycznej badań osmologicznych sięga się również po inne eksperymentalne badania [5] „Kryminalistyka” - praca zbiorowa pod red. Widackiego J., - op. cit., s. 271 oraz Jaworski R.: Identyfikacja zapachu czy emocji? „Problemy Kryminalistyki” 1999, nr 224, s. 54. [6] Schoon G.A.A.: The influence of experimental setup parameters of scent identification lineups on their reliability - referat wygłoszony podczas I Międzynarodowej Konferencji pt.: Osmologia - przeceniany czy niedoceniany dział kryminalistyki? - zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne, Centrum Szkolenia Policji oraz Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP- MCSSP Legionowo 2-4.10.2000 r.
Opracowanie